Ana Sayfa » ENLER, İLKLER

İlk Anayasa

30 Mayıs 2009 908 kez okundu. Yorum Yapılmadı

Tarihin ilk anayasal belgesi 1215 yılında İngiltere’de imzalanan “Magna Carta Libertatum” (Büyük Özgürlük Sözleşmesi/Fermanı)dur. Magna Carta’nın oluşum sürecini daha sağlıklı bir şekilde ifade edebilmek için İngiliz siyasi tarihinin başladığı 11. yüzyıla kadar gitmek gerekir.

Günümüzdeki İngiltere Krallığı’nın kökeni Norman istilası sonrası 1066 yılında kurulan devlete dayanır. Hastings Savaşı sonucu Anglo-Sakson Krallığı’nı devirerek Britanya’nın egemenliğini ele geçiren Normanlar’ın hükümdarı I. William, kendisiyle birlikte savaşan ve zaferde payı olan baronlara kazandığı toprakları paylaştırarak, farkında olmadan anayasal tarihin temellerini atmıştır.

İngiltere’de kralın yetkilerinin ilk günden beri çok geniş tutulması, zamanla toprak sahibi baronları topraklarını ve çıkarlarını krala karşı korumaya itmiştir. Bunun doğal sonucu olarak da siyasal süreç baronlarla kral arasındaki mücadeleye dönüşmüştür. Bu mücadele 1215 yılında dönemin kralı I. John (Yurtsuz John), Papa III. Innocent ve baronlar arasında Runnymede Çayırı’nda imzalanan Magna Carta ile tarihi bir basamak haline gelmiştir. 63 maddeden oluşan Magna Carta ile kralın yetkileri sınırlanmış ve İngiliz toplumunun çeşitli sınıf ve kurumlarının (özellikle de baronlar ve kilisenin) temel hak ve özgürlükleri güvence altına alınmıştır.

Magna Carta’nın bir diğer önemli özelliği de demokrasi kültürünün vazgeçilmez unsuru olan “parlamento”nun temellerini atmış olmasıdır. Toplumun farklı katmanlarının temsilcilerinin kral tarafından danışma amacıyla toplanması ve kralın bu temsilcilerin izni olmadan vergi toplayamayacak oluşu Magna Carta’nın en önemli maddelerinden birini oluşturmuştur.

Kral I. John tarafından imzalanan orijinali kaybolan Magna Carta’nın sonraki dönemlerde çoğaltılan dört kopyası günümüzde halen korunmaktadır. Magna Carta demokrasi ve hukuk mücadelesinin en önemli duraklarından biri olsa da; krallar her fırsatta yetkilerini genişletme veya sözleşmenin maddelerini çiğneme girişiminde bulunmuşlardır.

İngiltere anayasal tarihin temellerini atmış olmasına rağmen yazılı bir anayasaya sahip değildir. Köklü geleneklere ve belgelere dayanan İngiliz Anayasası teamüli bir anayasadır. Yazılı anayasaların tarihine baktığımızdaysa, tarihin ilk yazılı anayasasının Amerikan Anayasası olduğunu görürüz. Amerikan tarihinin belirleyici unsuru olan kolonilerin, İngiltere’ye karşı verdiği savaşı kazanmaları sonucu ortaya çıkan yeni düzenin gerektirdiği bir hareket olarak başlayan anayasal çalışmaların ilk ayağı; Eylül 1774’te Philadelphia’da kurulan ve tüm kolonilerin temsilcilerinin yer aldığı “Kongre” ile oluşmuştur. Kongre, kolonilerin tamamının taleplerini uzlaştırmak gibi bir misyon üstlenmiş ve 4 Eylül 1776’da, temeli John Locke’un ortaya koyduğu siyasi ilkelere dayanan “Amerikan Bağımsızlık Bildirisi”ni kabul etmiştir. Temel hak ve özgürlükleri tanımlayan bu bildiri çağdaş liberalizmin de öncüsü olarak kabul edilmektedir.

Zamanla, İngiltere’ye karşı kazanılan zafer ve arkasından gelen demokratikleşme hareketlerini güvence altına almak isteyen koloniler, birlik oluşturarak tek devlet haline gelme kararı almışlardır. Uzun toplantılar sonucu varılan uzlaşmayla Amerika Birleşik Devletleri kurulmuş ve bu uzlaşmanın ürünü olan anayasa 17 Eylül 1787’de kabul edilmiştir.

En eski yazılı anayasa olan Amerikan Anayasası, 200 küsur yıllık tarihinde çok az değişime uğramıştır. Temel ilkeleri bugün de geçerli olan Amerikan Anayasası en katı anayasa olarak da kabul edilir.

Benzer yazılar:

  • İlk Türk Anayasası
  • Yorum Yapın!

    Yorum ekleyebilir ya da yazıya geri bildirim yapabilirsiniz. Ayrıca yazının yorumlarına abone olup (RSS) yeni yorumlardan haberdar olabilirsiniz..

    Lütfen yorumlarınızda konudan dışarıya çıkmamaya ve saygı çerçevesinde kalmaya özen gösteriniz..

    Bu etiketleri kullanabilirsiniz:
    <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>