9 Mart 1934 tarihinde Kluşino’da* dünyaya gelen Yuri Gagarin, ailesinin dört çocuğundan üçüncüsüydü. II. Dünya Savaşı sırasında babası Kızıl Ordu Hava Kuvvetleri’nde uçmuştu. Bu olayın Yuri üzerinde büyük bir etki bıraktığı söylenir.

Saratov’da bulunan bir yüksek teknik okula girdikten sonra, okulunun “Hava Kulübü”ne katılan Gagarin, küçük uçaklarla uçmayı öğrendi. 1955 yılında okulunu bitiren Gagarin, pilot okulunda savaş uçağı pilotluğu eğitimi aldı.

Uzay yarışının iyice kızıştığı dönemlerde hep ilkleri başaran Ruslar, başka bir ilk ile Amerikalı’ların moralini bozup, üzerlerinde büyük bir psikolojik baskı kurmak istiyordu. Bu sebeple başlatılan “Vostok Projesi” Dünya yörüngesine insan gönderip, sağlıklı bir biçimde geri getirmeyi amaçlıyordu. Bu projenin ilk ayağı olan Vostok 1 programı için belirlenen 20 kozmonotun katıldığı testleri tam başarıyla geçen Yuri Gagarin ve German Titov finale kalan iki aday oldular. Tam olarak bilinmese de Yuri Gagarin’in seçilmesinin sebebi; German Titov’un soğuk kişiliğinin aksine çok sıcak ve cana yakın olmasıdır.

12 Nisan 1961 tarihinde “Vostok 1″ adlı uzay aracıyla Dünya yörüngesine çıkan Gagarin, uzaya çıkan ilk insan olmuştur.**

Dünya dışına çıktığında uluslararası basına göre “Burada Tanrı falan göremiyorum.” demiştir. Ancak iletişimin bayağı parazitli olması nedeniyle bazı cümleler farklı algınabilmekteydi ve programın yayınlanan konuşma metninde böyle bir cümle yer almıyordu.

Dünya’ya döndükten sonra çok popüler olan Gagarin, birçok ülkeyi gezmiş ve çok büyük sevgi gösterileriyle karşılaşmıştır. Ülkesinin büyük bir kısmının kendisine sempati duyması nedeniyle dönemin devlet başkanı Leonid Brejnev, Gagarin’in politikaya atılmasından çekinmiştir. Politikaya gireceğinin sinyallerini veren Gagarin, 27 Mart 1968 tarihinde eğitmenlik yaptığı basit bir uçuşta düşerek, öğrencisiyle birlikte hayatını kaybetmiştir. Hala buna neyin sebep olduğu belirlenememiştir. Bazılara göre kötü bir kaza, bazılarına göre ise koltuğu kaybetmekten korkan başkanın “düşürün!” emri…

* Şimdi ki Ukrayna sınırlarında bulunan bir kasaba. 1968 yılında adı Gagarin olarak değiştirilmiştir.

** Yuri Gagarin bilinenin aksine uzaya çıkan ilk insan değildir. Uzaya gidip geri gelebilen ilk insandır. Ortaya çıkan bazı gizli kaynaklarda, Gagarin’den önce başka insanların da uzaya gönderildiği anlaşılmaktadır.

Yuri Gagarin Dünya’yı böyle görmüştü.

1970′li yılların başlarına gelindiğinde dönemin anabilgisayarlarında çalışan “the rabbit” adlı program ortaya çıktı. The rabbit, sistem içerisinde sürekli çalışarak sistem kaynaklarını azaltırdı. Kendi kendine çoğalabilen program diğer sistemlere bulaşmakta pek de başarılı değildi. Bu dönemde ortaya çıkan ve virüs kategorisine sokulabilecek ilk program, Univax 1108 işletim sistemlerini etkileyen “Pervading Animal” olmuştur. Bu virüs, kendisini başarıyla kopyalayabildiği gibi aynı zamanda da günümüzde binlerce modern virüsün yaptığı şekilde kendisini gizlemek için çalıştırılabilir dosyaların arkasına yerleşirdi. Pervading Animal’a yakın bir tarihte ARPANET’te ortaya çıkan “The Creeper” adlı virüs Tenex işletim sistemleri üzerinde çalışıyordu. Küresel bilgisayar ağlarını ve modem bağlantılarını kullanarak farklı bilgisayar ağlarına bulaşma özelliği vardı. Bulaştığı bilgisayar ekranlarında “I’M THE CREEPER : CATCH ME IF YOU CAN.” mesajını göstermiştir. Bu virüsle başa çıkabilmek için “The Reaper” adlı bir antivirüs yazılmış ve The Reaper bilinen ilk antivirüs programı olmuştur.

Yarış için gerekli koşul; araçların en az üç tekerleğinin olması ve biri sürücü, diğeri jüri tarafından belirlenen, aracın yada sürücünün hile yapmadığından emin olmak için seçilen bir hakem olmak üzere iki kişiyi taşıyabilmesiydi.

Ekim ayında olması planlanan yarış, o tarihe kadar araçların sadece çok küçük bir bölümü hazır olabildiği için, 28 Kasım, saat 08:55 te başladı. Yarış Chicago’s Jackson Park’tan Evanston’a kadar, yaklaşık 87km uzunluğunda bir parkurda gerçekleşen yarışa altı araç katıldı. Yarış günü yağan kar yolları kayganlaştırdı, ve dondurucu havayı da beraberinde getirdi. O zamanlar yolların toprak, arabaların hepsinin de üstü açık olduğu düşünülürse, bu oldukça zorlayıcı bir durum oldu. Yarışa katılan altı arabanın ikisi elektrik motorlu, üçü petrol ile çalışan motora sahip ve Alman üretici Benz tarafından yapılan araçlardı altıncı araç ise Amerikalı Duryea Kardeşler tarafından üretilen, petrol ile çalışan araçlardı.

Dondurucu hava sıcaklığı ve inanılmaz kötü yol koşulları, dört araba için fazlasıyla zorlayıcı oldu ve araçlar yarıştan çekilmek zorunda kaldı. J. Frank Duryea, kendi üretimi olan araç ile ortalama 12km/saat hız ile yaklaşık 9 saat sonra yarışı kazandı. İkinci olan araç Duryea’nın ardından iki saat sonra yarışı bitirdi.

Chicago Times-Herald’ın sponsoru olduğu yarışma ile Duryea 2.000$ ödül ile Dünya çapında meşhur Benz otomobili yenen aracın üreticisi olma ünvanını kazandı. Duryea Kardeşler kazandıkları bu para ile Amerikanın ilk Araba üreticisi olmalarını sağlayan, Duryea Motor Wagon Company adlı şirketi kurdular.

Babilliler M.Ö. 2000 yıllarında yeni yılın baharla birlikte başladığına inanıyorlardı. Çünkü bahar, çiçeklerin açışı, doğanın uyanışıyla yeniden doğuşu simgeliyordu. 1 Ocak’ın ise tarımsal ve astronomik bir önemi olmadığı için o dönemlerde bir önemi yoktu. Baharın gelmesiyle başlayan yeni yıl kutlamaları tam olarak 11 gün sürerdi. Her gün farklı etkinliklerin yapıldığı bu festivaller bugünkü kutlamaları sönük bırakır ve halk doyasıya eğlenirdi.

Tüm EvRİKİ okurlarına nice sağlıklı, mutlu yıllar dileriz.

Her şey gönlünüzce olsun!

Nasıl bir ihtiyacın tekerleği icat etmeye yol açtığı bilinmiyor. Fakat bununla ilgili gayet mantıklı, ikna edici teoriler vardır. General Frugier’e göre insanlar, avladıkları hayvanları, kaya parçalarını ve bunun gibi bazı ağır şeyleri taşımakta zorluk çekiyorlardı. Bu sırada kesilmiş, büyük ve ağır bir ağaç gövdesinin, yuvarlanarak rahatça hareket ettirilebildiğini farkettiler. Tekerleğin temelini atan bu olaydan sonra, iki ağaç kütüğünün üzerine yüklerini koyarak taşıyan insanlar, bunu bir arabaya çevirmekte gecikmediler. Arkeologlar, ilk teker örneklerinin tarihine çok yakın araba örnekleri de bulmuşlardır. Bu da tekerlek ile arabanın hemen birbirini izleyen iki icat olduğu görüşünü kuvvetlendirmektedir. Arabalar insan gücüyle de kullanıldığı gibi genelde hayvan gücünden yararlanılarak kullanılırdı. Bu iş için en uygun hayvan o dönemde yaygınca kullanılan yaban eşeğiydi. Çünkü henüz at, Mezopotamya’da bilinmiyordu.

Arkeologların yaptığı çalışmalar sonucu, tekerleğin Mezopotamya’dan ortaya çıktığı neredeyse kesindir. M.Ö. 3500 yıllarında Sümerlerde, M.Ö. 3000 yıllarında Asurlarda, M.Ö. 2500 yıllarında İndüs Vadisinde, M.Ö. 1000 yıllarında Orta ve Kuzey Avrupa’da ve M.Ö. 500 yıllarında İngiltere’de tekerlekli araç örneklerine rastlanmıştır. Bu da tekerleğin Mezopotamya’da doğup kademe kademe yayıldığını göstermektedir.

Tekerlek dünyanın en önemli ve en eski icatlarından bir tanesidir. Günümüzde kullandığımız arabalar, trenler, uçaklar, makineler, fabrika ve tarım araçları ve daha niceleri… Tekerlek olmasıydı bunların hiçbirinin gelişimi de olamazdı. Kolumuzdaki saatten bilgisayarımızdaki hard diske kadar hepsinin içerisinde kullandığımız çarklar da tekerlek temelli buluşlardır. Yani dönüp baktığımızda gayet basit görünen tekerlek aslında tüm teknolojinin temelini oluşturuyor.

Yuvarlanan ağır cisimlerin daha kolay hareket ettiğini farkeden insanların, bu buluştan sonra ilk arabayı geliştirme sırasının şöyle olduğu tahmin edilmektedir:

İnsanlar, ağır yüklerin altına konan yuvarlanabilen cisimlerin(kütük gibi), yükün taşınmasında kolaylık sağladığını fark etti(birinci resim). Bununla birlikte ağır yüklerin altına konan kızakların(ince, uzun kütük parçaları gibi. ardından kızak icat edilecektir.), cisimlerin sürüklenmesini kolaylaştırdığını fark eden insan(ikinci resim), kızak ile kütükleri birlikte kullanmakta gecikmedi(üçüncü resim). Kızağı bir kütük üzerinde ilerletip diğer kütüğün üzerine düşüren insanlar bu hareketi sürekli tekrarlayıp ağır yüklerin taşınmasını sağlıyordu. Kütüklerin üzerinde sürekli kayan kızaklar zamanla kütüğü aşındırıp kütük üzerinde oyuklar açılmasını sağlıyordu. Açılan oyuklar sayesinde kızağın düzgün bir şekilde kaydığının fark edilmesinin üzerine bu sistemi bilerek kullanmaya başlayan insanlar(dördüncü resim), ardından sistemi geliştirerek kızaktan çıkan ağaçtan çiviler  sayesinde ortası inceltilmiş kütükleri, kızağın altına sabitlediler(beşinci resim). Büyük oranda tamamlanmış olan icadın hala eksik noktaları vardı. Kütük tekerlek, bulunduğu yerden çıkabiliyordu. Bunun üzerinde dingil ile kızağı birbirine sabitleyen insanlar tamamen bağımsız tekerlekleri dingile geçirerek kullamayı akıl ettiler.(altıncı resim)

Bu aşamalar dikkate alınarak bakıldığında ilk bağımsız tekerlek ile ilk arabanın icadının hemen hemen aynı tarihte olduğu görülüyor.

5. yüzyılda bulunan Nalanda Üniversitesi’nin bulunduğu dönemde binlerce öğrencisi ve öğretmeni mevcuttu.(Tahmini kurulma yılı M.S. 427) Üniversite öncelikle bir Budist çalışma merkeziydi fakat aynı zamanda güzel sanatlar, astronomi, politika ve yabancı dil eğitimi de veriyordu. “Nalan”ın anlamı nilüfer, “da”nın anlamı ise vermek olduğundan Nalanda “Nilüfer Veren” anlamındadır. Fakat o dönemde nilüferin bilgiyi tasvir ettiği sanılmakta, dolasıyla Nalanda’nın anlamı “Bilgi Veren” olmaktadır. Nalanda Üniversitesi her nasıl olduysa 12. yüzyılın sonlarında sessizce kapatıldı. Günümüzde Asya’daki birçok devlet Nalanda Üniversitesi’ni tekrar hayata geçirmeye çalışıyor. Bu devletler arasında Hindistan, Çin, Singapur ve Japonya da bulunuyor.