EvRİKİ » sinematograf

Türkiye'de İlk Halka Açık Gösterim ve İlk Yerleşik Sinema

Editör — Tue, 28 Apr 2009 17:40:15 +0000

Türkiye’de ilk halka açık gösterim Romanya uyruklu bir Polonya Yahudisi olan Sigmund Weinberg tarafından yapılmıştır. Türkiye’deki ilk yönetmenlerden ve 1915 yılında Osmanlı ordusu bünyesinde kurulan “Merkez Ordu Sinema Dairesi”nin ilk başkanı olan Weinberg, 1897 yılının başlarında Galatasaray Lisesi’nin karşısındaki Avrupa Pasajı’nda bulunan Sponeck Birahanesi’nde gerçekleştirdiği gösterimde, enerji kaynağı olarak petrol lambası ve gösterim aracı olarak da sinematograf kullanmıştır.

Türkiye’de yapılan ilk gösterim ise 1896 yılının sonlarında Yıldız Sarayı’nda gerçekleştirilmiştir. Osmanlı Sarayı’nın hokkabazlarından Fransız Victor Bertrand tarafından sadece padişah ve padişahın yakın çevresine yapılan bir sunum şeklinde nitelendirilebilecek bu etkinlik, Türkiyê’de yapılan ilk gösterim olarak kabul edilir.

Türkiye’deki ilk yerleşik sinema, yani ilk sinema salonu yine Sigmund Weinberg tarafından açılmıştır. 1908 yılında, bugünkü Tepebaşı Sergi Sarayı’nın bulunduğu yerde, Darülbedayi’(Şehir Tiyatroları)nin komedi bölümünde açılan salonun ismi “Pathe”ydi. Sinemanın ismi, Weinberg’in temsilcisi olduğu, döneminin en önemli örneklerinden olan aynı isimli Fransız film şirketinden geliyordu.

Türkiye’de Türkler tarafından kurulan ilk sinema salonu ise, iki idealist girişimci Cevat Boyer ve Murat Bey tarafından 19 Mart 1914′te Şehzadebaşı’nda açılan “Milli Sinema”dır.

Kinetoskop'un İcadı

Editör — Mon, 30 Mar 2009 18:01:40 +0000

“Kinetoskop” (Kinetoscope) Thomas Alva Edison ve William Kennedy Laurie Dickson tarafından 1888 yılında icat edilmiştir. Edison ve Dickson, pek çok çağdaşları gibi hareketli görüntüyü kaydetme ve sunma amacıyla yaptıkları çalışmalar sonucunda bu aygıtı oluşturmuşlardır. Sinema teknolojilerinin ilklerinden olan Kinetoskop’un özelliği, üzerindeki bir göz deliğinden içeri bakılması ve bu sayede filmin tek bir kişi tarafından seyredilmesidir.

Film seyretme eylemini kitleselleştiremediği için sinemanın geleceğini belirleme konusunda Lumiere Kardeşler’in Sinematograf’(Cinematographe)ının gölgesinde kalmış olsa da Kinetoskop’un ilk sesli girişim olması önemlidir. Kinetoskop ile yapılan ilk denemelerden birinde, 6 Ekim 1889’da, William K.L. Dickson’ın görüntüsüne Phonographe(Fonograf) aracılığıyla ses eşlik etmiştir. Ancak sesin kullanımı uzun yıllar bir kenara bırakılmıştır.

Sinemayı kolektif bir deneyim haline getiremese de sinema tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilen Kinetoskop ile çekilen ilk film Fred Ott’un Aksırığı’ (Fred Ott’s Sneeze) dır. Filmde Edison fabrikasında çalışan bir işçinin kameraya doğru aksırması yakın çekim olarak görüntülenmiştir.

Zamanla Kinetoskop’u ticari getiriye de dönüştüren Edison, içinde pek çok aygıtın bulunduğu izleme salonlarının açılmasıyla, patentine sahip olduğu bu aygıtın satışından dönemi için ciddi kazançlar elde etmiştir.

Sinematograf'ın İcadı ve İlk Film Gösterimi

Editör — Sun, 29 Mar 2009 12:16:14 +0000

Sinemanın ortaya çıkış sürecindeki pek çok isim ve gelişme arasında Lumiere Kardeşler (Auguste ve Louis)’in Cinematographe‘ (Sinematograf) ının ayrı bir önemi vardır.

Hem kamera hem gösterici hem de baskı makinesi olarak kullanılan, saniyede on altı kare esasına dayalı ve tırnak itişli düzeneğe sahip bir aygıt olan Sinematograf bugünkü sinema teknolojilerinin atasıdır. Elle kurulabildiği ve hafifliği sebebiyle rahatlıkla taşınabildiği için çağdaşlarına oranla daha çok tercih edilen Sinematograf kitlelere film izleme olanağı sunmuştur. Lumiere kardeşler Sinematograf’ın patentini 1895 yılında almışlardır.

Fotoğraftan gelen Lumiere’lerin filmleri gerçek görüntülerden oluşan ve tek çekimli filmlerdi. (Kendilerine ait olan, fotoğraf malzemeleri üreten fabrikadan çıkan işçiler gibi) Sinemayı gerçekliği yeniden üretmenin bir aracı olarak görüyorlardı. Lumiere Kardeşler, 28 Aralık 1895 günü Paris’teki Capucines Bulvarı 14 numaradaki Grand Cafe’nin zemin katındaki egzotik dekorasyonlu Hint Salonu’nda 1 frank karşılığı ilk genel gösterimi yaptılar. Gösterdikleri ilk film Paris’teki Ciotat İstasyonu’na giriş yapan bir trenin çekimiydi. “Cinema”(sinema) sözcüğünün yaratıcısı olan Lumiere’ler sinemanın isim babası olarak kabul edilir.